Τι είναι το ιστορικό «Μανιφέστο των 343», η αφορμή για τις αγωγές κατά της Μπριζίτ Μακρόν

Το ιστορικό «μανιφέστο των 343» που δημοσιεύθηκε στις 5 Απριλίου 1971 στο γαλλικό περιοδικό Le Nouvel Observateur, έρχεται ξανά στην επικαιρότητα την ίδια ημέρα για δυο σημαντικούς λόγους. Τις αγωγές κατά της Μπριζίτ Μακρόν και μια ιστορική απόφαση της ΕΕ στις 17 Δεκεμβρίου 2025.

Πρόκειται για ένα κείμενο που υπέγραψαν 343 γυναίκες, μεταξύ αυτών διάσημες ηθοποιοί και λογοτέχνες, ζητώντας τη νομιμοποίηση των αμβλώσεων στη Γαλλία. Εκείνη την εποχή η διαδικασία ήταν εκτός νόμου με αποτέλεσμα αρκετές γυναίκες να υποβάλλονται σε επικίνδυνες επεμβάσεις για να διακόψουν μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη.

Ο τίτλος του περιοδικού είχε εκείνη την εποχή προκαλέσει σάλο. «Η λίστα με τις 343 θαρραλέες Γαλλίδες που υπέγραψαν το μανιφέστο 'Έκανα έκτρωση"», έδινε στη δημοσιότητα τα ονόματά τους κάτι που τις έβαζε σε άμεσο κίνδυνο με την ποινική δίωξη που θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε φυλάκιση.

Μεταξύ των υπογραφουσών συγκαταλέγονται και πολλές επώνυμες γυναίκες με πρωτοστάτρια την Σιμόν ντε Μποβουάρ. Άλλα ονόματα που αναγράφονται είναι των: Ζιζέλ Χαλίμι, Μαργκερίτ Ντυράς, Κατρίν Ντενέβ, Κατρίν Μπερνχάιμ, Κατρίν Ντεουντόν, Ανί Ζελένσκι.

Το μανιφέστο άνοιξε το δρόμο για την υιοθέτηση, τέσσερα χρόνια αργότερα, του Νόμου Βέιγ που αποποινικοποίησε την άμβλωση στη Γαλλία.

Το μανιφέστο, γραμμένο από τη Σιμόν ντε Μποβουάρ, ξεκινά με αυτές τις προτάσεις:

«Ένα εκατομμύριο γυναίκες κάνουν αμβλώσεις κάθε χρόνο στη Γαλλία.
Το κάνουν σε επικίνδυνες συνθήκες λόγω της μυστικότητας στην οποία είναι καταδικασμένες, παρόλο που αυτή η επέμβαση, που πραγματοποιείται υπό ιατρική επίβλεψη, είναι εξαιρετικά απλή.
Αυτά τα εκατομμύρια γυναικών φιμώνονται.
Δηλώνω ότι είμαι μία από αυτές. Δηλώνω ότι έχω κάνει έκτρωση.
Όπως ακριβώς απαιτούμε δωρεάν πρόσβαση στην αντισύλληψη, απαιτούμε και δωρεάν έκτρωση».

Η αρχή της επιστολής βρήκε απήχηση και στη Γερμανία. Λίγους μήνες μετά, τον Ιούνιο, το εβδομαδιαίο περιοδικό Stern τιτλοφόρησε την έκδοσή του ως «Wir haben abgetrieben! ("Κάναμε αμβλώσεις!")». Υπογράφηκε από 374 γυναίκες μεταξύ των οποίων και η ηθοποιός Ρόμι Σνάιντερ.

Δυο χρόνια μετά την έκδοσή του, το 1973, ενέπνευσε άλλο ένα μανιφέστο υπογεγραμμένο από 331 γιατρούς που δήλωναν ότι τάσσονταν υπέρ της ελευθερίας της άμβλωσης.

Μερικές φορές αποκαλείται «μανιφέστο των 343 πόρνων», λόγω μιας γελοιογραφίας που δημοσιεύτηκε στο Charlie Hebdo με τον τίτλο «Ποιος κατέστησε έγκυες τις 343 πόρνες του μανιφέστου για την άμβλωση;».

Γιατί σχετίζεται με την Μπριζίτ Μακρόν;

Την Τετάρτη 17 Δεκεμβρίου, 343 γυναίκες, μια συμβολική αναφορά στο εν λόγω μανιφέστο, κατέθεσαν αγωγές εναντίον της Πρώτης Κυρίας της Γαλλίας με αφορμή την προσβλητική ατάκα εναντίον φεμινιστικής οργάνωσης.

Η Ζιλιέτ Σαπέλ, δικηγόρος των φεμινιστικών οργανώσεων που έφερε την υπόθεση στη δημοσιότητα, δήλωσε στον ραδιοφωνικό σταθμό France Inter: «Είναι η Πρώτη Κυρία της Γαλλίας, τα λόγια της μετράνε».

Η Σαπέλ τόνισε ότι η Μακρόν φαινόταν «πολύ αφοσιωμένη σε δράσεις υπέρ των γυναικών, αλλά στην πραγματικότητα μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει μια αποσύνδεση μεταξύ των δημόσιων ομιλιών της και αυτού που πραγματικά σκέφτεται».

Ιστορική απόφαση της Ευρωβουλής για τις αμβλώσεις

Την ίδια ημέρα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της δημιουργίας ενός ταμείου που θα διευρύνει την πρόσβαση στην άμβλωση για γυναίκες σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μια ιστορική ψηφοφορία.

Η προτεινόμενη διαδικασία αφορά την καθιέρωση ενός προαιρετικού χρηματοδοτικού μηχανισμού, ο οποίος θα βοηθήσει τις χώρες να παρέχουν υπηρεσίες άμβλωσης σε γυναίκες που δεν έχουν πρόσβαση σε αυτές στη χώρα τους και επιλέγουν να ταξιδέψουν σε άλλη χώρα με πιο φιλελεύθερους νόμους. Η πρόταση προήλθε από ευρωπαίες πολίτες μέσω της καμπάνιας “My Voice, My Choice”.

Η ψηφοφορία στο Στρασβούργο κατέληξε με 358 ψήφους υπέρ, 202 κατά και 79 αποχές.

Μετά την ψηφοφορία, η Αμπίρ Αλ-Σαλάνι από την ομάδα του Renew δήλωσε: «Αυτή η ψήφος είναι μια μεγάλη νίκη για κάθε γυναίκα στην Ευρώπη. Η ΕΕ έδειξε επιτέλους ότι η σεξουαλική και αναπαραγωγική υγειονομική περίθαλψη είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα». Η Αλ-Σαλάνι ήταν αυτή που κατέθεσε την πρόταση εκ μέρους της επιτροπής για τα δικαιώματα των γυναικών και την ισότητα των φύλων.